Irem
New member
Özellikle tansiyon ölçümünde Samsung, uyumlu saatlerin geleneksel manşetli bir tansiyon aletiyle kalibre edilmesi gerektiğini belirtir. Ayrıca uygulamanın sunduğu ölçümler, doktor değerlendirmesinin ve standart tıbbi ölçüm yöntemlerinin yerine geçmemelidir.
Bu nedenle telefon seçerken kendimize şu soruyu sormamız gerekir: Amacımız günlük hareketlerimizi izlemek mi, yoksa belirli bir sağlık ölçümünü destekleyen bir saatle birlikte kullanmak mı? Bu iki hedef, ihtiyaç duyacağımız cihazın özelliklerini önemli ölçüde değiştirir.
5. Bilimsel Araştırmalar Samsung Health Ölçümlerinin Güvenilirliği Hakkında Ne Söylüyor?
Bir sağlık uygulamasını değerlendirirken üreticinin sunduğu özelliklerin yanında bağımsız araştırmalara da bakmak gerekir. Çünkü uygulamanın kullanışlı olması ile ölçümlerinin bilimsel açıdan geçerli olması birbirinden farklı konulardır.
Burada üç temel kavramı ayırmak yararlıdır:
- Geçerlilik: Uygulamanın ölçtüğünü söylediği şeyi gerçekten ne kadar doğru ölçtüğü.
- Güvenilirlik: Benzer koşullarda yapılan tekrarlı ölçümlerin ne kadar tutarlı olduğu.
- Kullanılabilirlik: İnsanların uygulamayı ne kadar kolay anlayabildiği ve günlük hayatlarında sürdürebildiği.
Bir uygulama son derece kullanışlı olabilir ancak belirli koşullarda hatalı sonuçlar üretebilir. Aynı şekilde ölçümleri teknik açıdan başarılı olan bir uygulama, kullanıcı için karmaşık veya erişilmesi zor olabilir.
Araştırma 1: Adım sayımı ve telefonun taşınma biçimi
Johnson ve çalışma arkadaşlarının 2016 yılında Digital Health dergisinde yayımladığı araştırma, Samsung'un o dönemde S Health adıyla bilinen uygulamasının adım sayısı ve enerji harcaması tahminlerini değerlendirdi. Çalışmaya 29 genç yetişkin katıldı. Araştırmacılar telefonun elde veya cepte taşındığı koşulları karşılaştırdı; adım sayısını StepWatch 3 etkinlik monitörüyle, enerji harcamasını ise dolaylı kalorimetri yöntemiyle değerlendirdi.
Sonuçlar, kişinin kendi seçtiği hızda yürürken uygulamanın adım sayımı bakımından karşılaştırma ölçümleriyle uyum gösterebildiğini ortaya koydu. Ancak koşu bandında koşma sırasında enerji harcaması tahminlerinde anlamlı farklılıklar görüldü. Telefonun taşınma biçimi de fiziksel aktivite ölçümlerinin doğruluğunu etkileyebiliyordu. (Johnson ve ark., 2016, Digital Health)
Bu araştırmanın önemi, bir akıllı telefon uygulamasının her hareket türünde aynı doğruluk düzeyini sunmadığını göstermesidir. Yürürken cebimizde taşıdığımız telefonla koşarken elimizde tuttuğumuz telefon, hareketleri aynı biçimde algılamayabilir.
Bununla birlikte çalışmanın sınırlılıkları da vardır. Katılımcıların genç ve yaş bakımından birbirine yakın olması, sonuçların yaşlı yetişkinlere veya farklı hareket kabiliyetlerine sahip kişilere doğrudan genellenmesini zorlaştırır. Ayrıca araştırmada kullanılan uygulama sürümü günümüzdeki sürümlerle aynı değildir.
Araştırma 2: Farklı Samsung telefonlarında ölçüm doğruluğu
Beltrán-Carrillo ve çalışma arkadaşlarının 2019 yılında Journal of Sports Sciences dergisinde yayımlanan araştırması, Samsung Health'in farklı telefon modellerinde nasıl sonuçlar verdiğini inceledi. Araştırmaya 16 yetişkin katıldı. Katılımcılar Samsung Galaxy Core Prime ve Galaxy S4 telefonlarını bel, kol ve el gibi farklı konumlarda taşıdı. Adım sayıları videoyla kaydedilen gerçek adım sayılarıyla karşılaştırıldı.
Araştırmacılar, uygulamanın geçerliliğinin telefon modeline, cihazın taşındığı yere ve yürüyüş ya da koşu türüne göre değiştiğini belirledi. Bazı koşullarda kabul edilebilir sonuçlar elde edilirken diğer koşullarda ölçüm hataları kabul edilemeyecek düzeydeydi. (Beltrán-Carrillo ve ark., 2019, Journal of Sports Sciences)
Bu sonuç, telefonun yalnızca yazılım özelliklerinin değil, sensörlerinin ve fiziksel kullanım biçiminin de önemli olduğunu gösteriyor. Öte yandan araştırmanın eski telefon modelleri ve eski bir uygulama sürümü üzerinde yapılmış olması nedeniyle sonuçları günümüzdeki tüm Samsung cihazlarına doğrudan uygulamak doğru olmaz.
Bilimsel açıdan çıkarılabilecek temel sonuç şudur: Bir uygulamanın farklı telefonlarda çalışması, bütün telefonlarda aynı ölçüm doğruluğuna sahip olduğu anlamına gelmez.
Araştırma 3: Günlük yaşamda akıllı telefon ve akıllı saat karşılaştırması
2024 yılında Sensors dergisinde yayımlanan bir araştırma, 104 sağlıklı yetişkinin günlük yaşamındaki adım sayımı ölçümlerini karşılaştırdı. Araştırmada Apple Watch 6, Galaxy Watch 4 ve akıllı telefon uygulamaları değerlendirildi. Karşılaştırma ölçütü olarak uyluk bölgesine takılan ActivPAL ivmeölçeri kullanıldı.
Çalışmada akıllı telefon uygulamaları için ortalama mutlak yüzde hata (MAPE) %29,6 olarak raporlandı. Galaxy Watch 4 için bu değer %10,5, Apple Watch 6 içinse %6,4'tü. Telefon uygulamaları ile referans cihaz arasındaki korelasyon 0,93 olarak ölçüldü. (2024 tarihli araştırma, Sensors)
Burada önemli bir istatistiksel ayrıntı bulunuyor. Korelasyonun yüksek olması, iki cihazın ölçümlerinin birebir aynı olduğu anlamına gelmez. İki cihaz gün içinde daha fazla hareket eden kişileri benzer şekilde sıralayabilir, ancak gerçek adım sayıları arasında yine de önemli farklar bulunabilir. MAPE ise ölçümlerin referans değerlerden ortalama ne kadar saptığını değerlendirmek için kullanılır.
Bu araştırma, telefon uygulamalarının günlük yaşamda adım sayısını takip etmek için yararlı olabileceğini, fakat kesin ölçüm gereken durumlarda daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Bununla birlikte çalışma, farklı uygulamaları ve cihazları karşılaştırdığı için %29,6 hata oranını Samsung Health'in bütün sürümleri için değişmez bir oran olarak yorumlamamak gerekir.
6. Samsung Health Verileri Nasıl Bilimsel Olarak Değerlendirilmelidir?
Bir araştırmanın sonuçlarını doğru anlamak için yalnızca katılımcı sayısına veya istatistiksel anlamlılığa bakmak yeterli değildir. Ölçümün hangi koşullarda yapıldığı, karşılaştırma cihazının niteliği, örneklemin özellikleri ve hata türleri de değerlendirilmelidir.
Samsung Health gibi bir uygulamayı incelemek için uygulanabilecek temel araştırma yaklaşımı şu şekildedir:
1. Karşılaştırma ölçütü belirlemek: Uygulamanın adım sayısını değerlendirirken doğrudan gözlem, video kaydı veya doğrulanmış bir hareket ölçüm cihazı kullanılabilir.
2. Farklı kullanım koşullarını test etmek: Yürüyüş, koşu, merdiven çıkma ve günlük ev işleri gibi farklı hareket türleri incelenebilir. Telefonun cepte, elde veya çantada taşınması ayrıca kaydedilebilir.
3. Ölçüm hatalarını hesaplamak: Uygulamanın gösterdiği değer ile referans ölçüm arasındaki fark hesaplanabilir. Ortalama mutlak hata ve ortalama mutlak yüzde hata, bu değerlendirmede kullanılabilecek yöntemler arasındadır.
4. Sonuçların genellenebilirliğini incelemek: Farklı yaş grupları, fiziksel özellikler ve hareket kabiliyetleri dikkate alınmalıdır. Genç yetişkinlerle yapılan küçük bir araştırma, bütün nüfus için kesin sonuç sağlamaz.
5. Tekrarlanabilirliği değerlendirmek: Benzer koşullarda yapılan ölçümlerin tutarlı olup olmadığı araştırılmalıdır.
Bu yöntemler yalnızca Samsung Health için değil, genel olarak dijital sağlık uygulamalarını değerlendirmek için de geçerlidir. Hakemli araştırmaların değeri, üreticinin tanıtım iddialarından bağımsız biçimde ölçüm performansını değerlendirmelerinden gelir. Bununla birlikte her bilimsel çalışma da örneklem, yöntem ve uygulama sürümü bakımından kendi sınırlılıkları içinde yorumlanmalıdır.
7. Sağlık Takibinde Cinsiyet, Sosyal Çevre ve Bireysel Farklılıklar
Dijital sağlık uygulamalarının kullanıcı deneyimini yalnızca teknik özelliklerle açıklamak mümkün değildir. İnsanların sağlık verilerini nasıl yorumladığı, hareket etmeye nasıl motive olduğu ve uygulamayı ne kadar süre kullandığı; yaşam koşulları, sosyal çevre, kişisel hedefler ve erişim imkânlarıyla da ilişkilidir.
Bazı kullanıcılar için temel motivasyon sayısal veriler olabilir. Günlük adım sayısının haftadan haftaya değişimini incelemek, egzersiz sürelerini karşılaştırmak veya belirlenen hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını görmek, analitik bir yaklaşımı destekler. Bu yaklaşım erkek kullanıcılarla özdeşleştirilmek zorunda değildir; veri odaklı düşünme her cinsiyetten insanda görülebilir.
Diğer kullanıcılar ise uygulamanın aileyle ortak yürüyüş yapmayı kolaylaştırmasına, arkadaşlarla hedef paylaşmaya veya günlük yaşamda kendilerine zaman ayırmalarına katkısına önem verebilir. Sosyal destek, empati ve başkalarıyla kurulan bağlar da sağlık davranışlarını etkileyebilir. Bu özellikler de yalnızca kadın kullanıcılarla ilişkilendirilemez.
Bu nedenle telefon seçerken kendimize şu soruyu sormamız gerekir: Amacımız günlük hareketlerimizi izlemek mi, yoksa belirli bir sağlık ölçümünü destekleyen bir saatle birlikte kullanmak mı? Bu iki hedef, ihtiyaç duyacağımız cihazın özelliklerini önemli ölçüde değiştirir.
5. Bilimsel Araştırmalar Samsung Health Ölçümlerinin Güvenilirliği Hakkında Ne Söylüyor?
Bir sağlık uygulamasını değerlendirirken üreticinin sunduğu özelliklerin yanında bağımsız araştırmalara da bakmak gerekir. Çünkü uygulamanın kullanışlı olması ile ölçümlerinin bilimsel açıdan geçerli olması birbirinden farklı konulardır.
Burada üç temel kavramı ayırmak yararlıdır:
- Geçerlilik: Uygulamanın ölçtüğünü söylediği şeyi gerçekten ne kadar doğru ölçtüğü.
- Güvenilirlik: Benzer koşullarda yapılan tekrarlı ölçümlerin ne kadar tutarlı olduğu.
- Kullanılabilirlik: İnsanların uygulamayı ne kadar kolay anlayabildiği ve günlük hayatlarında sürdürebildiği.
Bir uygulama son derece kullanışlı olabilir ancak belirli koşullarda hatalı sonuçlar üretebilir. Aynı şekilde ölçümleri teknik açıdan başarılı olan bir uygulama, kullanıcı için karmaşık veya erişilmesi zor olabilir.
Araştırma 1: Adım sayımı ve telefonun taşınma biçimi
Johnson ve çalışma arkadaşlarının 2016 yılında Digital Health dergisinde yayımladığı araştırma, Samsung'un o dönemde S Health adıyla bilinen uygulamasının adım sayısı ve enerji harcaması tahminlerini değerlendirdi. Çalışmaya 29 genç yetişkin katıldı. Araştırmacılar telefonun elde veya cepte taşındığı koşulları karşılaştırdı; adım sayısını StepWatch 3 etkinlik monitörüyle, enerji harcamasını ise dolaylı kalorimetri yöntemiyle değerlendirdi.
Sonuçlar, kişinin kendi seçtiği hızda yürürken uygulamanın adım sayımı bakımından karşılaştırma ölçümleriyle uyum gösterebildiğini ortaya koydu. Ancak koşu bandında koşma sırasında enerji harcaması tahminlerinde anlamlı farklılıklar görüldü. Telefonun taşınma biçimi de fiziksel aktivite ölçümlerinin doğruluğunu etkileyebiliyordu. (Johnson ve ark., 2016, Digital Health)
Bu araştırmanın önemi, bir akıllı telefon uygulamasının her hareket türünde aynı doğruluk düzeyini sunmadığını göstermesidir. Yürürken cebimizde taşıdığımız telefonla koşarken elimizde tuttuğumuz telefon, hareketleri aynı biçimde algılamayabilir.
Bununla birlikte çalışmanın sınırlılıkları da vardır. Katılımcıların genç ve yaş bakımından birbirine yakın olması, sonuçların yaşlı yetişkinlere veya farklı hareket kabiliyetlerine sahip kişilere doğrudan genellenmesini zorlaştırır. Ayrıca araştırmada kullanılan uygulama sürümü günümüzdeki sürümlerle aynı değildir.
Araştırma 2: Farklı Samsung telefonlarında ölçüm doğruluğu
Beltrán-Carrillo ve çalışma arkadaşlarının 2019 yılında Journal of Sports Sciences dergisinde yayımlanan araştırması, Samsung Health'in farklı telefon modellerinde nasıl sonuçlar verdiğini inceledi. Araştırmaya 16 yetişkin katıldı. Katılımcılar Samsung Galaxy Core Prime ve Galaxy S4 telefonlarını bel, kol ve el gibi farklı konumlarda taşıdı. Adım sayıları videoyla kaydedilen gerçek adım sayılarıyla karşılaştırıldı.
Araştırmacılar, uygulamanın geçerliliğinin telefon modeline, cihazın taşındığı yere ve yürüyüş ya da koşu türüne göre değiştiğini belirledi. Bazı koşullarda kabul edilebilir sonuçlar elde edilirken diğer koşullarda ölçüm hataları kabul edilemeyecek düzeydeydi. (Beltrán-Carrillo ve ark., 2019, Journal of Sports Sciences)
Bu sonuç, telefonun yalnızca yazılım özelliklerinin değil, sensörlerinin ve fiziksel kullanım biçiminin de önemli olduğunu gösteriyor. Öte yandan araştırmanın eski telefon modelleri ve eski bir uygulama sürümü üzerinde yapılmış olması nedeniyle sonuçları günümüzdeki tüm Samsung cihazlarına doğrudan uygulamak doğru olmaz.
Bilimsel açıdan çıkarılabilecek temel sonuç şudur: Bir uygulamanın farklı telefonlarda çalışması, bütün telefonlarda aynı ölçüm doğruluğuna sahip olduğu anlamına gelmez.
Araştırma 3: Günlük yaşamda akıllı telefon ve akıllı saat karşılaştırması
2024 yılında Sensors dergisinde yayımlanan bir araştırma, 104 sağlıklı yetişkinin günlük yaşamındaki adım sayımı ölçümlerini karşılaştırdı. Araştırmada Apple Watch 6, Galaxy Watch 4 ve akıllı telefon uygulamaları değerlendirildi. Karşılaştırma ölçütü olarak uyluk bölgesine takılan ActivPAL ivmeölçeri kullanıldı.
Çalışmada akıllı telefon uygulamaları için ortalama mutlak yüzde hata (MAPE) %29,6 olarak raporlandı. Galaxy Watch 4 için bu değer %10,5, Apple Watch 6 içinse %6,4'tü. Telefon uygulamaları ile referans cihaz arasındaki korelasyon 0,93 olarak ölçüldü. (2024 tarihli araştırma, Sensors)
Burada önemli bir istatistiksel ayrıntı bulunuyor. Korelasyonun yüksek olması, iki cihazın ölçümlerinin birebir aynı olduğu anlamına gelmez. İki cihaz gün içinde daha fazla hareket eden kişileri benzer şekilde sıralayabilir, ancak gerçek adım sayıları arasında yine de önemli farklar bulunabilir. MAPE ise ölçümlerin referans değerlerden ortalama ne kadar saptığını değerlendirmek için kullanılır.
Bu araştırma, telefon uygulamalarının günlük yaşamda adım sayısını takip etmek için yararlı olabileceğini, fakat kesin ölçüm gereken durumlarda daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Bununla birlikte çalışma, farklı uygulamaları ve cihazları karşılaştırdığı için %29,6 hata oranını Samsung Health'in bütün sürümleri için değişmez bir oran olarak yorumlamamak gerekir.
6. Samsung Health Verileri Nasıl Bilimsel Olarak Değerlendirilmelidir?
Bir araştırmanın sonuçlarını doğru anlamak için yalnızca katılımcı sayısına veya istatistiksel anlamlılığa bakmak yeterli değildir. Ölçümün hangi koşullarda yapıldığı, karşılaştırma cihazının niteliği, örneklemin özellikleri ve hata türleri de değerlendirilmelidir.
Samsung Health gibi bir uygulamayı incelemek için uygulanabilecek temel araştırma yaklaşımı şu şekildedir:
1. Karşılaştırma ölçütü belirlemek: Uygulamanın adım sayısını değerlendirirken doğrudan gözlem, video kaydı veya doğrulanmış bir hareket ölçüm cihazı kullanılabilir.
2. Farklı kullanım koşullarını test etmek: Yürüyüş, koşu, merdiven çıkma ve günlük ev işleri gibi farklı hareket türleri incelenebilir. Telefonun cepte, elde veya çantada taşınması ayrıca kaydedilebilir.
3. Ölçüm hatalarını hesaplamak: Uygulamanın gösterdiği değer ile referans ölçüm arasındaki fark hesaplanabilir. Ortalama mutlak hata ve ortalama mutlak yüzde hata, bu değerlendirmede kullanılabilecek yöntemler arasındadır.
4. Sonuçların genellenebilirliğini incelemek: Farklı yaş grupları, fiziksel özellikler ve hareket kabiliyetleri dikkate alınmalıdır. Genç yetişkinlerle yapılan küçük bir araştırma, bütün nüfus için kesin sonuç sağlamaz.
5. Tekrarlanabilirliği değerlendirmek: Benzer koşullarda yapılan ölçümlerin tutarlı olup olmadığı araştırılmalıdır.
Bu yöntemler yalnızca Samsung Health için değil, genel olarak dijital sağlık uygulamalarını değerlendirmek için de geçerlidir. Hakemli araştırmaların değeri, üreticinin tanıtım iddialarından bağımsız biçimde ölçüm performansını değerlendirmelerinden gelir. Bununla birlikte her bilimsel çalışma da örneklem, yöntem ve uygulama sürümü bakımından kendi sınırlılıkları içinde yorumlanmalıdır.
7. Sağlık Takibinde Cinsiyet, Sosyal Çevre ve Bireysel Farklılıklar
Dijital sağlık uygulamalarının kullanıcı deneyimini yalnızca teknik özelliklerle açıklamak mümkün değildir. İnsanların sağlık verilerini nasıl yorumladığı, hareket etmeye nasıl motive olduğu ve uygulamayı ne kadar süre kullandığı; yaşam koşulları, sosyal çevre, kişisel hedefler ve erişim imkânlarıyla da ilişkilidir.
Bazı kullanıcılar için temel motivasyon sayısal veriler olabilir. Günlük adım sayısının haftadan haftaya değişimini incelemek, egzersiz sürelerini karşılaştırmak veya belirlenen hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını görmek, analitik bir yaklaşımı destekler. Bu yaklaşım erkek kullanıcılarla özdeşleştirilmek zorunda değildir; veri odaklı düşünme her cinsiyetten insanda görülebilir.
Diğer kullanıcılar ise uygulamanın aileyle ortak yürüyüş yapmayı kolaylaştırmasına, arkadaşlarla hedef paylaşmaya veya günlük yaşamda kendilerine zaman ayırmalarına katkısına önem verebilir. Sosyal destek, empati ve başkalarıyla kurulan bağlar da sağlık davranışlarını etkileyebilir. Bu özellikler de yalnızca kadın kullanıcılarla ilişkilendirilemez.